Trong những bước đầu tìm hiểu Phật giáo Nguyên thủy, nhiều Phật tử khi nghe nhắc tới “Tam Tạng Kinh Điển” thường cảm thấy e ngại vì sự đồ sộ và phức tạp. Có vẻ chỉ dành cho chư Tăng hoặc người học chuyên sâu. Tuy nhiên, nếu tiếp cận đúng phương pháp, chúng ta sẽ thấy Tam Tạng vô cùng gần gũi. Nó chính là bản đồ dẫn đường cho lộ trình thanh lọc thân tâm, giúp cho tiến trình tu học luôn đi đúng trọng tâm.
Khám phá định nghĩa về Tam Tạng
Tam Tạng (Tipiṭaka) theo nghĩa đen là “ba cái giỏ”, ám chỉ ba phân loại chính để lưu truyền và tổ chức lời dạy của Bậc Toàn Giác.
Ba bộ phận chính yếu đó là:
Vinaya Piṭaka – Tạng Luật
Bộ Tạng Kinh (Sutta Piṭaka)
Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka)
Hệ thống Theravāda đã bảo tồn vẹn nguyên Tam Tạng bằng tiếng Pāḷi cổ, đây được coi là kho tàng giáo lý cổ kinh, đồng nhất và mang giá trị nguyên gốc nhất hiện nay.
Tìm hiểu Tạng Luật – Khung sườn của kỷ luật tâm linh
Mặc dù Tạng Luật tập trung vào giới luật của hàng xuất gia, nhưng cư sĩ thấu hiểu Luật sẽ có nền tảng tu tập rất kiên cố.
Bản chất của Luật không phải để kiểm soát, mà để:
Duy trì sự trong sạch trong nếp sống
Hóa giải những mâu thuẫn và rắc rối
Xây dựng không gian lý tưởng để nuôi dưỡng Định và Tuệ
Có thể hiểu đơn giản:
Luật = khung an toàn cho thân và lời nói
Đối với người sơ cơ, điều quan trọng là thấu hiểu tinh thần:
Nhân – duyên – quả trong hành vi
Biết rõ các ranh giới đạo đức
Sống có kỷ luật và trách nhiệm
Tạng Kinh – Kho tàng pháp thoại của Đức Thế Tôn
Sutta Piṭaka thường là bộ tạng gần gũi nhất đối với các hàng cư sĩ.
Phần này lưu giữ:
Toàn bộ các pháp thoại của Đức Phật
Đối thoại với đệ tử, vua chúa, cư sĩ, ngoại đạo
Các hướng dẫn cụ thể về Tứ Diệu Đế: khổ, tập, diệt, đạo
Toàn bộ kinh văn được tổ chức thành 5 bộ Nikāya chính:
Phân loại dựa trên dung lượng bản văn: dài, vừa và ngắn
Có kinh rất thực hành (như Kinh Pháp Cú, Tứ Niệm Xứ)
Có kinh trả lời thẳng những vấn đề đời sống
Một cách khái quát:
Tạng Kinh là bản đồ giải thoát được trình bày qua ngôn từ, ẩn dụ và sự thực chứng
Lời khuyên cho hành giả mới là nên khởi sự từ Sutta Piṭaka.
Abhidhamma Piṭaka – Hệ thống hóa quy luật tâm linh
Vi Diệu Pháp là mảng giáo lý chuyên sâu và phức tạp nhất, song lại mang giá trị trí tuệ vô cùng to lớn.
Theo cách ẩn dụ:
Tạng Kinh trả lời cho câu hỏi “Đức Phật đã dạy những gì”
Thì check here Vi Diệu Pháp giải thích “Các quy luật của Pháp vận động ra sao”
Abhidhamma cung cấp cái nhìn chi ly về:
Định nghĩa và đặc tính của tâm
Các thành phần tâm lý hiện diện trong từng khoảnh khắc tâm
Nguyên nhân hình thành các trạng thái bất thiện
Cơ chế tích lũy và vận hành của nghiệp báo
Lời khuyên cho người mới bắt đầu:
Không nhất thiết phải ép mình học Vi Diệu Pháp từ sớm
Dẫu vậy, nhận thức được giá trị của nó sẽ giúp hành giả tránh được những hiểu biết lệch lạc hoặc cảm tính về giáo pháp
5. Tam Tạng gắn với Tam Học như thế nào?
Để ghi nhớ một cách đơn giản:
Vinaya Piṭaka tương ứng với Giới (Sīla)
Kinh Tạng hỗ trợ cho Định học
Abhidhamma Piṭaka phát triển Tuệ (Paññā)
Mỗi tạng đều có vai trò riêng nhưng luôn song hành cùng nhau:
Khi Giới hạnh trang nghiêm thì tâm Định mới có chỗ nương tựa
Có Định → Tuệ mới sinh
Có Tuệ → Giới được giữ một cách tự giác
6. Người mới học Phật nên tiếp cận Tam Tạng ra sao?
Một vài lời khuyên thiết thực:
Đừng cố “học hết”
Hãy học theo thứ tự:
Nắm vững các nguyên tắc đạo đức căn bản
Đọc Kinh để soi lại đời sống
Khi căn tính và sự hiểu biết đã chín muồi, hãy nghiên cứu Abhidhamma để phát triển tuệ giác
Giá trị thực sự của kinh điển không nằm ở chữ nghĩa, mà ở chỗ:
thực hiện cuộc cách mạng tâm linh nơi thân, miệng và ý mỗi ngày